Nirnay

ગ્રહણવેધ તથા ગ્રહણ કાળમાં પાળવાના નિયમો તથા શુદ્ધિ

1. ૧.ગ્રહણની શરૂઆતના સમયને ‘સ્પર્શ’ કહે છે. ગ્રહણ પૂરું થાય તેને ‘મોક્ષ’ કહે છે. સ્પર્શ પહેલાં કેટલોક સમય તેના ખાવા-પીવાના નિયમો પાળવાના હોય છે. આ સમયને ‘વેધ’ કહે છે.
2. ૨.સૂર્યગ્રહણમાં ગ્રહણના સમય પહેલાં ચાર પ્રહર (લગભગ ૧૨ કલાક)થી વેધ લાગે છે. ચંદ્રગ્રહણમાં ત્રણ પ્રહર પહેલાં (લગભગ ૯ કલાક)થી વેધ લાગે છે. આમ દિવસના પ્રથમ પ્રહરમાં ગ્રહણ થાય તો આગળના દિવસના સાંજથી ભોજન કરવું નહિ. આ રીતે ગણતરી ગણવી. રોગી, વૃદ્ધ અને બાળકો માટે ૨ કલાક ને ૨૪ મિનિટનો વેધ હોય છે.
3. ૩.ગ્રહણ સમય પહેલાં વેધ બેસે ત્યાર પછીથી જમવાનો નિષેધ છે. તેમજ તે કાળથી ગ્રહણ મુક્તિ સુધી અનાજ રાંધવાનો નિષેધ છે. રાંધેલું અન્ન ગ્રહણ કાળમાં અપવિત્ર થાય છે. માટે તેનો નિકાલ ગ્રહણ પહેલાં કરવો. અથાણું, દૂધ, દહીં, છાશ, તેલ, ઘી વગેરેમાં દર્ભ રાખવાથી પવિત્ર રહે છે તેથી ગ્રહણ દોષ લાગતો નથી.
4. ૪.વેધ દરમ્યાન ફક્ત પાણી પી શકાય છે. ગ્રહણ દરમ્યાન પાણી પણ પીવાનો નિષેધ છે તથા ગ્રહણના સમયે ભોજન કરવામાં પ્રાજાપત્ય નામનું પ્રાયશ્ચિત્ત લાગે છે, આ પ્રાયશ્ચિત્તમાંથી મુક્તિ માટે ત્રણ દિવસના ઉપવાસ કરવા.
5. ૫.ગ્રહણના સ્પર્શથી મોક્ષ સુધી એક સ્થળે દર્ભના આસન અથવા સાદડી અથવા ગરમ આસન પર બેસીને ભજન-સ્મરણ કરવાનું શાસ્ત્રોક્ત વિધાન છે.
6. ૬.ગ્રહણ દરમ્યાન કોઈ વસ્ત્રોને સ્પર્શ કરવાનો નિષેધ છે.
7. ૭.ગ્રહણ-મોક્ષ બાદ પહેરેલાં વસ્ત્રો સહિત સ્નાન કરીને દાન કરવાનું શાસ્ત્રનું વિધાન છે.

નોંધ : ઉપરોક્ત ગ્રહણ આપના પસંદ કરેલ સ્થળ (લોકેશન) અનુસાર જે દેખાવાનું હશે તે જ દર્શાવવામાં આવે છે. તેમ છતાં ગ્રહણ પૂર્વે સ્થાનિક વર્તમાનપત્રો અને પંચાંગોનો આધાર લઈ દરેકે પોતાના સ્થળ અનુસાર ગ્રહણ દેખાવાનું છે કે નહીં તેની એક વખત તપાસ કરી, ગ્રહણ સ્પર્શથી ગ્રહણ મોક્ષની સમય વિગતો મેળવી તે મુજબ પાલન કરવું.